ისტორია

საქართველოში, როგორც აგრარულ ქვეყანაში ძველთაგანვე ირიგაცია ყურადღების ცენტრში იყო, ვინაიდან იგი მოსახლეობის კეთილდღეობის მთავარ წყაროდ ითვლებოდა.

სარწყავ მიწათმოქმედებას საქართველოში უძველესი ტრადიცია გააჩნია. პირველი ცნობები ირიგაციის შესახებ გვხვდება ძველი წელთაღრიცხვით I საუკუნეში. ბერძენი მოგზაური და გეოგრაფი სტრაბონი ახალი წელთაღრიცხვით I საუკუნეში წერდა:  “ეს ქვეყანა (საქართველო) უფრო მეტად ირწყვის  მდინარეთა და სხვა წყლებით, ვიდრე თვით ბაბილონი და ეგვიპტე”.  ე. თაყაიშვილი ამბობს, რომ დიდი არხების გაყვანა საქართველოში დაწყებული უნდა იყოს პირველი ათასწლეულის მეორე ნახევარში. განვითარების ყველა ეტაპზე, ირიგაცია ქვეყნის სარწყავ სისტემებს ისე იცავდა, როგორც  ციხე-სიმაგრეებს.     XII  საუკუნეში   თამარის მეფობის დროს მდინარე არაგვიდან გაუყვანიათ  20 კმ  სიგრძის არხი “თამარის არხი”, რომელიც სოფელ ჟინვალიდან იწყებოდა და გარდაბნის ველს აღწევდა. აღნიშნული არხით ირწყვებოდა მდ. არაგვის მარცხენა სანაპირო ზოლი, საგურამოს, ავჭალის და თბილისის ზემო მინდვრები. თამარ მეფისვე ბრძანებით გაუყვანიათ 119 კმ. სიგრძის ალაზნის არხი. დღემდე შემორჩენილია შუა საუკუნეების არხების ცალკეული ფრაგმენტები.